Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία (ΔΣΘ)

Έχω ειδικευτεί στη Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία (ΔΣΘ) μέσω της πιστοποιημένης εκπαίδευσης SDS Accreditation in DBT, Level 3 (Clinical Proficiency) από τη Dr Fiona Kennedy στα πλαίσια της εργασίας στο Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (Solent NHS Trust). Έχω συμμετάσχει στο τεκμηριωμένο πρόγραμμα της ΔΣΘ από το 2013 τόσο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, όσο και στον ιδιωτικό τομέα παρέχοντας ατομική θεραπεία, ετήσια εκπαίδευση δεξιοτήτων, τηλεφωνική επικοινωνία  και λαμβάνοντας ομαδική συμβουλευτική από επόπτες παγκόσμιας εμβέλειας, όπως η Dr Maggie Stanton (British Isles DBT)

Τι είναι η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία (ΔΘΣ);

Η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία (ΔΘΣ) είναι μια ερευνητικά τεκμηριωμένη θεραπεία που δημιουργήθηκε από την καθηγήτρια ψυχολογίας Marsha Linehan τη δεκαετία του '90 (Behavioural Tech), ως απάντηση στην ανεύρεση μιας αποτελεσματικής θεραπείας για την αντιμετώπιση ατόμων με Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας (ΟΔΠ) που εμφάνιζαν αυτοκαστροφικές συμπεριφορές όπως αυτοτραυματισμό, απόπειρες αυτοκτονίας και άλλες επικίνδυνες συμπεριφορές.

Από τότε έχει υποβληθεί σε αυστηρότατο επιστημονικό έλεγχο και έχει καθιερωθεί ως μια εξαιρετικά κλινικά αποτελεσματική παρέμβαση στη θεραπεία ατόμων με διαταραχές της διάθεσης (κατάθλιψη, διπολική διαταραχή), διαταραχές πρόσληψης τροφής (ψυχογενής βουλιμία, διαταραχή υπερφαγίας), εθισμό, σεξουαλική κακοποίηση κ.α. Η ΔΘΣ θεραπεία διδάσκει δεξιότητες, με σκοπό τη μείωση της αυτοκτονικής και αυτοτραυματικής συμπεριφοράς, τη διαχείριση των συναισθημάτων και τη  βελτίωση της ποιότητα ζωής.

Η ΔΘΣ υπάγεται στις γνωσιακές συμπεριφορικές θεραπείες, συνδυάζει την επιστήμη του συμπεριφορισμού, τις θεωρίες μάθησης για την επίτευξη συμπεριφορικών αλλαγών, την εκμάθηση δεξιοτήτων ενσυνειδητότητας και αποδοχής, καθώς και τη διαλεκτική φιλοσοφία. Σημαντικό να κατανοήσουμε τα δύο κύρια συστατικά της ΔΣΘ, εφόσον αποτελείται από δύο λέξεις "διαλεκτική" και "συμπεριφοριστική". Τα δύο αυτά χαρακτηριστικά αλληλοεπιδρούν συνεργικά μεταξύ τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας μέσω της εκμάθησης μιας πληθώρας διαφορετικών δεξιοτήτων με σκοπό την επίλυση δύσκολων καταστάσεων.

Ο όρος "διαλεκτική" σημαίνει ότι η πραγματικότητά μας αποτελείται από αντίθετες δυνάμεις, τη θέση (μια άποψη Χ) και την αντίθεση (την αντίθετη άποψη της Χ).Ενώ αυτές οι απόψεις φαίνονται αντίθετες μεταξύ τους μπορούν συγχρόνως και οι δύο να είναι αληθινές και να συνυπάρχουν αρμονικά, με σκοπό τη δημιουργία της σύνθεσης. Για παράδειγμα, η αποδοχή του εαυτού σας (θέση) και η αλλαγή της δυσλειτουργικής συμπεριφοράς σας (αντίθεση) ενδέχεται να ακούγονται αντιφατικά μεταξύ τους. Η ΔΣΘ σας μαθαίνει ότι είναι δυνατόν να πετύχετε και τους δύο αυτούς στόχους μαζί (σύνθεση). Η διαλεκτική μας βοηθά να μείνουμε μακριά από τα άκρα και να βρούμε τη χρυσή τομή μέσα μας. Για παράδειγμα “Μπορούμε να διαφωνούμε και να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον”, “Μπορώ να σε αγαπάω και να σου λέω όχι”.

Για παράδειγμα:“Μπορούμε να διαφωνούμε και να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον”, “Μπορώ να σε αγαπάω και να σου λέω όχι”.

Ο όρος "συμπεριφορική" σημαίνει ότι αξιολογούμε τις καταστάσεις και στοχεύουμε να αλλάξουμε τις συμπεριφορές εκείνες που δυσκολεύουν τη ζωή σας και να αυξήσουμε τη συχνότητα προσαρμοστικών συμπεριφορών. Καλείστε να προσδιορίσετε ένα σύνολο «στόχων ζωής»,  που θα κάνουν τη ζωή σας αξιοβίωτη και ταυτόχρονα θα εργαστείτε στη μείωση και τελικά στη διακοπή της αυτοκτονικής ή αυτοτραυματικής συμπεριφοράς.

 

Τι συμβαίνει στη ΔΣΘ;

Η συμμετοχή σας στο τεκμηριωμένο πρόγραμμα της ΔΣΘ αποτελείται από τέσσερα μέρη: ατομική θεραπεία, εκπαίδευση δεξιοτήτων, τηλεφωνική επικοινωνία -όποτε χρειαστεί ο θεραπευόμενος για παρέμβαση στην κρίση- και ομαδική συμβουλευτική  των θεραπευτών για τη συζήτηση των υπηρεσιών που σας προσφέρουμε.

Α) Ατομική Θεραπεία:

Αρχικά έχουμε μια περίοδο αξιολόγησης και δέσμευσης (4-8 συνεδρίες), όπου θα δούμε μαζί κατά πόσο η συγκεκριμένη θεραπευτική προσέγγιση είναι κατάλληλη για εσάς.

Εφόσον κρίνουμε πως είναι κατάλληλη για εσάς και είστε δεσμευμένοι στη θεραπεία, ξεκινάτε την ατομική σας θεραπεία σε εβδομαδιαία βάση. Κύριος  στόχος μας είναι η αλλαγή συμπεριφορών που είναι εκτός ελέγχου και η εκμάθηση αναγκαίων δεξιοτήτων:

Οι επιμέρους στόχοι ιεραρχικά είναι οι εξής:

  • Να μειώσετε τις αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές και την αυτοκτονικότητα
  • Να μειώσετε συμπεριφορές που δυσχεραίνουν τη θεραπεία μας (ακυρώσεις συνεδρίων, παρακολούθηση συνεδριών υπό την επήρεια αλκοόλ κ.α.)

Θα παρακολουθούμε μαζί την πρόοδο σας μέσω της συμπλήρωσης του ημερολογίου  καταγραφής.  Καλείστε να καταγράφετε τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές σας, τι πυροδοτεί την απορρύθμιση του συναισθήματος σας ή αυτό που βοηθάει στη ρύθμιση του. Στη συνέχεια, χρησιμοποιούμε αυτές τις πληροφορίες από το ημερολόγιό σας ώστε να αποφασίσουμε σε ποια σημεία  πρέπει να εστιάσουμε σε κάθε συνεδρία.

Εφόσον έχετε καταφέρει τα παραπάνω στοχεύουμε:

  • Να μειώσετε συμπεριφορές που μειώνουν την ποιότητα ζωής σας μέσω της αντιμετώπισης υπολειπόμενων ψυχικών δυσκολιών όπως η Διαταραχή μετατραυματικού στρες, κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές κ.α
  • Να αυξήσετε τον αυτοσεβασμό σας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής μέσω της επίτευξης προσωπικών στόχων
  • Να διευρύνετε την αυτογνωσία σας και την πνευματική σας πληρότητα

Β) Εκπαίδευση δεξιοτήτων:

Η εκπαίδευση στις δεξιότητες γίνεται σε ατομικό επίπεδο στην κλινική μας. Παρ’όλα αυτά υπάρχουν ομάδες που θα μπορούσα να σας παραπέμψω αν επιθυμείτε να λάβετε την εκπαίδευση δεξιοτήτων σε ομάδα.

Θα μάθετε μια σειρά δεξιοτήτων και πώς να τις εφαρμόζετε στην καθημερινή σας ζωή.

Υπάρχουν τέσσερις ενότητες δεξιοτήτων:

  • Ενσυνειδητότητα (mindfulness):  Μαθαίνετε πώς να εστιάζετε την προσοχή σας στην  παρούσα στιγμή, παρά στις ανησυχίες για το παρελθόν ή το μέλλον. Οι ομαδικές σας συνεδρίες ξεκινούν πάντα με μια σύντομη άσκηση ενσυνειδητότητας.
  • Ρύθμιση συναισθήματος: Μαθαίνετε πώς να αναγνωρίζετε και να κατανοείτε περισσότερο τα συναισθήματα σας και έτσι να έχετε περισσότερο έλεγχο.
  • Ανοχή στο δύσκολο συναίσθημα: Μαθαίνετε πώς να αντιμετωπίζετε κρίσεις χωρίς να εμπλέκεστε σε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, όπως αυτοτραυματισμός.
  • Διαπροσωπική αποτελεσματικότητα: Μαθαίνετε πώς να διατηρείτε θετικές σχέσεις, να περιορίζετε πιθανές συγκρούσεις, να ζητάτε αυτό που επιθυμείτε με διεκδικητικότητα και να λέτε ξεκάθαρα όχι όταν διακυβεύεται ο αυτό-σεβασμός σας.

Γ) Τηλεφωνική επικοινωνία:

Στην κλινική μας προσφέρουμε τηλεφωνική επικοινωνία 8πμ με 8μμ. Σε περίπτωση κρίσης, θα σας δοθούν χρήσιμοι φορείς που μπορείτε να επικοινωνήστε μαζί τους σε 24ωρη βάση. Η τηλεφωνική παρέμβαση στοχεύει να σας βοηθήσει να χρησιμοποιήσετε τις δεξιότητες σας αντί να εμπλακείτε σε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.

Δ) Ομάδα συμβουλευτικής των θεραπευτών:

Στην ομάδα συμβουλευτικής συζητάμε θέματα που αφορούν τη θεραπεία σας ώστε να διασφαλίσουμε την ποιότητα θεραπείας που σας παρέχουμε

Πόσο διαρκεί η ΔΣΘ;

Ένα πλήρες πρόγραμμα θεραπείας ΔΣΘ αποτελείται από μια εβδομαδιαία ομάδα δεξιοτήτων ΔΣΘ 2,5 ωρών (ή ατομική συνεδρία εκμάθησης δεξιοτήτων 90 λεπτών), ατομική συνεδρία 50 λεπτών, τηλεφωνική επαφή όταν είναι απαραίτητη για να ενισχύσει τις δεξιότητες σας. Η θεραπεία διαρκεί  12-18 μήνες.

 

Σε τι είδους προβλήματα μπορεί να βοηθήσει η ΔΣΘ;

Αν και τα ισχυρότερα ερευνητικά ευρήματα υπάρχουν για τη θεραπεία ανθρώπων που πάσχουν από Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας, η ΔΘΣ έχει βρεθεί ότι είναι εξαιρετικά αποτελεσματική για ένα εύρος ψυχικών δυσκολιών.

Οριακή διαταραχή προσωπικότητας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με συννοσηρότητα:

  • Συμπεριφορά αυτοκτονίας και αυτοκαταστροφής
  • Διαταραχή χρήσης ουσιών
  • Υψηλή ευερεθιστότητα
  • Διαταραχές Προσωπικότητας συμπλέγματος Β
  • Διαταραχή Υπερκινητικότητας έλλειψης προσοχής (ADHD)
  • Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες που σχετίζεται με τη σεξουαλική κακοποίηση της παιδικής ηλικίας
  • Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή, όπως:
  • Κατάθλιψη ανθεκτική στη θεραπεία
  • Ηλικιωμένοι με χρόνια κατάθλιψη και μία ή περισσότερες διαταραχές προσωπικότητας
  • Διπολική Διαταραχή
  • Έφηβοι με αυτοκτονικές και παρα-αυτοκτονικές συμπεριφορές
  • Ψυχογενής Βουλιμία
  • Διαταραχή Υπερφαγίας

 

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Χρήσιμη Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία:

Γονιδάκης, Φ. (2018). Μιλώντας για την οριακή διαταραχή προσωπικότητας. Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία. Αθήνα: Βήτα

Γονιδάκης, Φ. Καραπατσιά, Μ. (2019).Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία για εφήβους. Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική έρευνα & θεραπεία, 5,(1), 05-12

Χρήσιμα βίντεο για την καλύτερη κατανόηση της ΔΣΘ: