Διαταραχή Πανικού

Τι είναι η Διαταραχή Πανικού;

Η Διαταραχή Πανικού είναι μια αγχώδης διαταραχή η οποία χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενες και τακτικά εμφανιζόμενες κρίσεις πανικού. Μια κρίση πανικού είναι ένα απροσδόκητο επεισόδιο έντονου φόβου συνοδευόμενο με έντονα σωματικά, ψυχολογικά και συμπεριφορικά συμπτώματα.

Είναι φυσικό για τον καθένα από εμάς να βιώνει συναισθήματα ανησυχίας, άγχους ή ακόμη και πανικού. Ωστόσο, για ένα άτομο με διαταραχή πανικού, αυτά τα συναισθήματα μπορούν να πάρουν απίστευτα έντονες διαστάσεις, να κάνουν την εμφάνισή τους σε τακτική βάση και να προκύψουν ανά πάσα στιγμή, συνήθως χωρίς προφανή λόγο. Αυτό καθιστά τη διαταραχή πανικού απρόβλεπτη, κι αυτό της το χαρακτηριστικό μπορεί να συμβάλει στα συσχετιζόμενα αισθήματα φόβου και άγχους.

Άλλες καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν σοβαρό άγχος και μπορεί να σχετίζονται με τη διαταραχή πανικού. Τα πιο συνηθισμένα από αυτά είναι: Φοβίες, Διαταραχή μετατραυματικού στρες (ΔΜΤΣ) και Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή (ΓΑΔ).

Μια κρίση πανικού μπορεί να είναι μια απίστευτα τρομακτική εμπειρία και μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος αναφορικά με τη βίωση μιας άλλης παρόμοιας εμπειρίας στο μέλλον.

 

Συμπτώματα της Διαταραχής Πανικού

Οι κρίσεις πανικού είναι ένα κεντρικό σύμπτωμα της διαταραχής πανικού (και ίσως το πιο αναγνωρίσιμο), αλλά δεν είναι το μόνο. Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα άλλων συμπεριφορικών, ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων που σχετίζονται με αυτό τον τύπο αγχώδους διαταραχής.

Σωματικά συμπτώματα:

  • Ταχυπαλμία
  • Εφίδρωση
  • Τρόμος
  • Αίσθημα πνιγμού
  • Πόνος στο στήθος ή αίσθημα δυσφορίας
  • Ναυτία ή δυσφορία στην κοιλιακή χώρα
  • Αίσθημα ζάλης, αδυναμίας ή λιποθυμίας
  • Αίσθημα ψυχρού ή θερμού
  • Μούδιασμα (αιμωδία) ή μυρμήγκιασμα
  • Αποπροσωποποίηση (αίσθημα ότι βρίσκεσαι «έξω από το σώμα σου»)

Συμπεριφορικά συμπτώματα:

  • Αποφυγή καταστάσεων
  • Αποφυγή οποιασδήποτε σωματικής δραστηριότητας μπορεί να προκαλέσει ένα αίσθημα παρόμοιο με μια κρίση πανικού
  • Αναζήτηση θέσης πάντοτε κοντά στις εξόδους μιας αίθουσας
  • Ανάγκη συνοδείας σε κάποια μέρη από ένα μέλος της οικογένειας ή έναν φίλο εν αναμονή μιας κρίσης πανικού

Ψυχολογικά συμπτώματα:

  • Ανησυχία για μελλοντικές κρίσεις πανικού
  • Φόβος καρδιακής προσβολής
  • Φόβος θανάτου
  • Αισθήματα απώλειας ελέγχου

Πώς αναπτύσσεται η Διαταραχή Πανικού;

Η διαταραχή πανικού συνήθως αναπτύσσεται έπειτα από ένα μείζον, στρεσογόνο συμβάν στη ζωή, όπως η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου ή μια σοβαρή ασθένεια. Έχει αποδειχθεί επίσης ότι διαθέτει κάποια γενετική βάση, γεγονός που σημαίνει ότι είναι πιο πιθανό να την αναπτύξετε αν κάποιο μέλος της οικογένειας παρουσιάζει επίσης τη συγκεκριμένη διαταραχή.

Θεραπείες για τη Διαταραχή Πανικού

Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ) υποστηρίζει ότι οι σκέψεις, οι πεποιθήσεις και οι στάσεις μας είναι όλες συνδεδεμένες και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αισθανόμαστε και τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρινόμαστε σε καταστάσεις. Η ΓΣΘ θα σας βοηθήσει να μάθετε να αναγνωρίζετε και να αναδομείτε τις αρνητικές σας σκέψεις, αντικαθιστώντας τες με περισσότερο ρεαλιστικές.

Η Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ΘΑΔ) σας βοηθάει να μάθετε να παρατηρείτε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις σωματικές αισθήσεις σας στην παρούσα στιγμή. Ενώ η ΓΣΘ αποσκοπεί στην αντικατάσταση των αγχωτικών σκέψεων με πιο ρεαλιστικές, η ΘΑΔ επικεντρώνεται στο «άνοιγμα» στην εμπειρία – στην απόκτηση επίγνωσης όλων των σκέψεων και συναισθημάτων και στην αποδοχή τους.

Μύθοι γύρω από τη Διαταραχή Πανικού

«Οι κρίσεις πανικού είναι το μόνο σύμπτωμα της διαταραχής πανικού»

Μπορεί βέβαια οι κρίσεις πανικού να είναι κεντρικές στη διαταραχή, δεν είναι ωστόσο το μοναδικό σύμπτωμα. Αν πάσχετε από διαταραχή πανικού, είναι πολύ πιθανό να αντιμετωπίζετε και άλλα συνοδά συμπτώματα όπως επίμονη ανησυχία και άγχος.

«Οι κρίσεις πανικού μπορούν να αποφευχθούν»

Μερικοί άνθρωποι πιστεύουν λανθασμένα ότι αν αποφύγουν μια εκλυτική κατάσταση θα μπορέσουν να αποφύγουν και την κρίση πανικού. Δυστυχώς, αυτό συνήθως δεν είναι αλήθεια. Λόγω της απροσδόκητης φύσης των κρίσεων πανικού, μπορεί να μην υπάρχουν καν συγκεκριμένα ερεθίσματα που να τις πυροδοτούν. Και η αποφυγή μιας κατάστασης είναι πιθανό να αυξήσει τον φόβο και να οδηγήσει έτσι σε επιδείνωση των συμπτωμάτων.

«Τα άτομα με διαταραχή πανικού πρέπει να παίρνουν φάρμακα για το υπόλοιπο της ζωής τους»

Για μερικούς ανθρώπους, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της σοβαρότητας των κρίσεων πανικού και του άγχους, αλλά αυτή η θεραπεία δε μπορεί να διαρκέσει για παρατεταμένη χρονική περίοδο, εφόσον η χρόνια λήψη οδηγεί σε εθισμό.

«Οι κρίσεις πανικού είναι πολύ επιβλαβείς για το σώμα»

Οι κρίσεις πανικού μπορεί να είναι μια τρομακτική εμπειρία – ιδιαίτερα την πρώτη φορά που συμβαίνουν για κάποιον. Αλλά τα συμπτώματά τους συνήθως δεν είναι απειλητικά για τη ζωή και σταδιακά θα υποχωρήσουν.

«Οι κρίσεις πανικού συμβαίνουν μόνο όταν είσαι ξύπνιος»

Οι κρίσεις πανικού συμβαίνουν συνήθως όταν κάποιος είναι ξύπνιος. Ωστόσο, μπορούν επίσης να πυροδοτηθούν ενώ κάποιος κοιμάται. Στην περίπτωση αυτή, μιλάμε για «νυχτερινή κρίση πανικού». Αυτές οι κρίσεις μπορούν κάποιες φορές να συμβάλουν σε διαταραχές του ύπνου.

 

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Αυτοβοήθεια για τη Διαταραχή Πανικού

Η φροντίδα του εαυτού μπορεί να πάρει πολλές μορφές∙ το ζήτημα είναι να βρείτε αυτήν που σας ταιριάζει. Η φροντίδα του εαυτού μπορεί να πάρει πλείστες μορφές, είναι επομένως σημαντικό να ανακαλύψετε ποια είναι αυτή που σας ταιριάζει. Η θεραπεία και η ανάρρωση παίρνουν χρόνο, αλλά υπάρχουν κάποια βήματα τα οποία μπορείτε να κάνετε αυτήν ακριβώς τη στιγμή.

 

Χρήσιμη βιβλιογραφία για την καλύτερη κατανόηση και διαχείριση της Διαταραχής Πανικού

Silove, D., & Manicavasagar, V. (2000). Ξεπερνώντας τον πανικό: Ένας οδηγός αυτοβοήθειας με γνωστικές-συμπεριφοριστικές τεχνικές (Θ. Καλπάκογλου Επιμ. Έκδ., Ν. Βουλαλάς Μτφ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. (Τίτλος πρωτοτύπου: Overcoming Panic. Έτος πρωτότυπης έκδοσης: 1997).

Derrick Silove and Vijaya Manicavasgar, Overcoming Panic and Agoraphobia Self-Help Course: A 3-part Programme Based on Cognitive Behavioural Techniques, London: Robinson Publishing, 2007

Catherine Pittman and Elizabeth Karle, Rewire Your Anxious Brain: How to Use the Neuroscience of Fear to End Anxiety, Panic, and Worry, California: New Harbinger Publications, 2014

Emma Fletcher and Martha Langley, Free Yourself from Anxiety: A Self Help Guide to Overcoming Anxiety Disorders, London: Hachette UK, 2009

 

Διαδικτυακές ραδιοφωνικές μεταδόσεις (podcasts) και ακουστικοί οδηγοί

That Anxiety Guy, από τον Dennis Simsek

Calmer You, από την Chloe Brotheridge

AnxZenity, από τον Gerald

The Overwhelmed Brain, από τον Paul Colaianni

The One You Feed, από τον Eric Zimmer

Panic Attacks Workbook, από τον David Carbonell

 

Εφαρμογές

Beat Panic.Η εφαρμογή αυτή χρησιμοποιεί μια αλληλουχία αποτελούμενη από κάρτες σε καταπραϋντικούς χρωματισμούς με χαλαρωτικά μηνύματα που βοηθούν κάποιον να ξεπεράσει μια κρίση πανικού.

Stop Panic & Anxiety Self-HelpΗ εφαρμογή αυτή παρέχει υποστήριξη χρησιμοποιώντας ένα ημερολόγιο, πολλαπλά ηχητικά αρχεία παροχής βοήθειας σε περίπτωση πανικού, τεχνικές ανίχνευσης συναισθημάτων και χαλάρωσης που βοηθούν κάποιον πριν από μια κρίση πανικού, κατά τη διάρκειά της και μετά την ολοκλήρωσή της.

Headspace.Μια εφαρμογή διαλογισμού που σας βοηθάει να χαλαρώσετε, να βελτιώσετε τον ύπνο σας και να μειώσετε το στρες σας.

Calm. Μια εφαρμογή διαλογισμού που σας βοηθάει να βελτιώσετε τον ύπνο σας και να μειώσετε το στρες σας. Η εφαρμογή Calm διδάσκει τεχνικές ελέγχου της αναπνοής οι οποίες μπορεί να σας φανούν χρήσιμες για να αντιμετωπίσετε τρέχουσες και μελλοντικές κρίσεις πανικού.

Fast Calm. Η εφαρμογή αυτή προτείνει συνεχώς εναλλασσόμενες εικόνες ως έναν περισπασμό ειδικά σχεδιασμένο για να σας ηρεμήσει σε περιόδους έντονου άγχους και στρες.

Χρήσιμα Βίντεο για τη Διαταραχή Πανικού