Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (ΔΜΤΣ)

 

Τι είναι η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες;

Οι περισσότεροι άνθρωποι θα βιώσουν τουλάχιστον ένα δυσάρεστο συμβάν στη ζωή τους. Ως απόρροια αυτού μπορεί να δυσκολεύονται στην αρχή να κοιμηθούν και εν γένει να προσαρμοστούν στην νέα πραγματικότητα. Όταν τα συμπτώματα αυτά διαρκέσουν περισσότερο από έναν μήνα, τότε το άτομο αυτό μπορεί να υποφέρει από Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (ΔΜΤΣ).

Η ΔΜΤΣ είναι ένα είδος αγχώδους διαταραχής που πυροδοτείται από πολύ δυσάρεστα, τρομακτικά και αναπάντεχα γεγονότα. Παρότι συχνά έχει συσχετιστεί με τους βετεράνους πολέμου, η ΔΜΤΣ μπορεί να αναπτυχθεί ως απόρροια οποιουδήποτε γεγονότος (ή σειράς από γεγονότα) τα οποία έχουν ασκήσει υπερβολικά έντονη επίδραση στον οργανισμό – όπως μια σεξουαλική κακοποίηση, ένα ατύχημα, μια φυσική καταστροφή κ.λπ.

Η ΔΜΤΣ μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε άνθρωπο, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που έχουν εκτεθεί έμμεσα μόνο σε ένα στρεσογόνο συμβάν ή έχουν εκτεθεί επανειλημμένα σε παραστατικές λεπτομέρειες μιας τραυματικής εμπειρίας (πχ. ενδοοικογενειακή βία όπου το παιδί βλέπει την κακοποίηση της μητέρας του).

Αν πάσχετε από ΔΜΤΣ, είναι πιθανό να αποφεύγετε καταστάσεις ή άτομα τα οποία σας θυμίζουν τι συνέβη ή είναι πιθανό να αντιδράτε υπερβολικά σε δυνατούς ή απροσδόκητους θορύβους ή κινήσεις.

Η διαταραχή μπορεί να είναι ήπια, μέτρια ή σοβαρή. Αυτές οι κατηγορίες καθορίζονται ανάλογα με τον βαθμό στον οποίο τα συμπτώματά σας επηρεάζουν την καθημερινή σας ζωή, και όχι ανάλογα με το πόσο σοβαρό κρίνεται το γεγονός αυτό καθαυτό.

 

Συμπτώματα της ΔΜΤΣ

Σωματικά συμπτώματα

  • Εφίδρωση
  • Πόνος
  • Ναυτία
  • Τρόμος

Ψυχολογικά συμπτώματα

  • Αναβίωση του τραυματικού συμβάντος μέσα από εφιάλτες και αναδρομές στο παρελθόν (φλασμπάκ).
  • Παρεισφρητικές σκέψεις ή εικόνες
  • Ευερεθιστότητα
  • Εφιάλτες
  • Δυσκολία στη βίωση συναισθημάτων
  • Υπερδιέγερση
  • Υπερακουσία (μειωμένη ανοχή στον θόρυβο)
  • Επίμονος φόβος, θυμός, ενοχή ή ντροπή
  • Δυσκολία συγκέντρωσης
  • Αρνητική αξιολόγηση του εαυτού

Συμπεριφορικά συμπτώματα 

  • Αποφυγή τόπων που θυμίζουν το τραυματικό συμβάν
  • Μειωμένο ενδιαφέρον για συμμετοχή σε δραστηριότητες και κοινωνικές συναθροίσεις
  • Απερίσκεπτη ή καταστροφική συμπεριφορά
  • Δυσκολία να αποκοιμηθείτε ή / και να παραμείνετε κοιμισμένοι

 

Πώς αναπτύσσεται η ΔΜΤΣ; 

Η ΔΜΤΣ μπορεί να αναπτυχθεί έπειτα από ένα τραυματικό ή στρεσογόνο συμβάν – ή έπειτα από μια παρατεταμένη τραυματική εμπειρία (μερικές φορές αναφέρεται ως σύνθετη ΔΜΤΣ ή Complex-PTSD). Κάποια παραδείγματα εκλυτικού συμβάντος μπορεί να είναι τα εξής:

  • Τραυματικός τοκετός
  • Φυσική καταστροφή
  • Παρακολούθηση ενός βίαιου θανάτου
  • Τρομοκρατική επίθεση

Υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που μπορούν να σας κάνουν πιο ευάλωτο ή ευάλωτη στην ανάπτυξη μιας διαταραχής μετατραυματικού στρες∙ για παράδειγμα, αν έχετε βιώσει κατάθλιψη ή άγχος στο παρελθόν ή αν δεν έχετε λάβει τη σωστή υποστήριξη μετά το γεγονός. Επίσης, η ύπαρξη ενός συγγενή με προβλήματα ψυχικής υγείας μπορεί επίσης να αυξήσει τις πιθανότητές σας να αναπτύξετε ΔΜΤΣ.

Δεν έχει ακόμη καταστεί σαφές για ποιο λόγο μερικοί άνθρωποι αναπτύσσουν ΔΜΤΣ και άλλοι όχι. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες μαρτυρούν μια βιολογική προδιάθεση – με την ανάπτυξη της ΔΜΤΣ να λειτουργεί σαν ένα είδος μηχανισμού επιβίωσης, ο οποίος ενεργοποιείται από υψηλά επίπεδα αδρεναλίνης και αλλαγές που συμβαίνουν στον εγκέφαλο σε επίπεδο φυσιολογίας και ορμονών.

 

Κάποιες φορές, η ΔΜΤΣ διακρίνεται στις ακόλουθες κατηγορίες:

  • ΔΜΤΣ όψιμης έναρξης – στην περίπτωση που τα συμπτώματα κάνουν την εμφάνισή τους περισσότερο από 6 μήνες μετά το στρεσογόνο συμβάν.
  • Σύνθετη ΔΜΤΣ – αν βιώσατε μια τραυματική εμπειρία σε νεαρή ηλικία ή αν η εμπειρία αυτή διήρκεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα.
  • Τραύμα κατά τη γέννηση – συμβαίνει έπειτα από μια τραυματική εμπειρία κατά τον τοκετό.

 

Θεραπείες για τη ΔΜΤΣ

EMDR (aπευαισθητοποίηση και επανεπεξεργασία μέσω οφθαλμικών κινήσεων) 

Η EMDR είναι μια  από τις πιο επιστημονικά τεκμηριωμένες ψυχοθεραπευτικές μεθόδους για την αντιμετώπιση του ψυχικού τραύματος. Η EMDR στηρίζεται στις κινήσεις των ματιών (ή κάποια άλλη μορφή αμφίπλευρων διεστιακών ερεθισμάτων) για να σας βοηθήσει να επεξεργαστείτε τα συναισθήματα και τις αναμνήσεις σας που σχετίζονται με το τραύμα. Η θεραπεία μπορεί να είναι αρκετά βραχυπρόθεσμη αν υπάρχει μόνο μεμονωμένη τραυματική εμπειρία για επεξεργασία π.χ. μέχρι 6 συνεδρίες, ή να συνεχιστεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην περίπτωση της σύνθετης διαταραχής μετατραυματικού στρες (C-PTSD).

Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία (ΓΣΘ)

Η ΓΣΘ μπορεί να σας βοηθήσει να συνειδητοποιήσετε τα αρνητικά πρότυπα σκέψης σας και να αναγνωρίσετε πώς αυτά ενδέχεται να συμβάλλουν στο άγχος σας.  Θα συνεργαστούμε μαζί για να εντοπίσουμε τα αρνητικά πρότυπα σκέψης. ‘Έπειτα ακολουθεί η διαδικασία έκθεσης, όπου σταδιακά θα ανακαλέσετε τις δυσάρεστες αναμνήσεις που πυροδοτούν το άγχος σας,  με σκοπό να τις επεξεργαστούμε, ώστε κάθε φορά που έρχεστε αντιμέτωποι με τις αναμνήσεις αυτές να ‘κάνετε χώρο’ για αυτές παρά να τις αποφεύγετε. Η ΓΣΘ μπορεί να έχει βραχυπρόθεσμη διάρκεια αν υπάρχει μια μεμονωμένη τραυματική εμπειρία για επεξεργασία από 6 έως 18 συνεδρίες, ή να συνεχιστεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην περίπτωση της σύνθετης διαταραχής μετατραυματικού στρες (C-PTSD).

 

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Η φροντίδα του εαυτού μπορεί να πάρει πλείστες μορφές, είναι επομένως σημαντικό να ανακαλύψετε ποια είναι αυτή που σας ταιριάζει. Η θεραπεία και η ψυχική μας ανάκαμψη παίρνουν χρόνο, αλλά υπάρχουν κάποια βήματα τα οποία μπορείτε να κάνετε αυτήν ακριβώς τη στιγμή.

Χρήσιμη βιβλιογραφία για τη ΔΜΤΣ

  • Aphrodite Matsakis, I Can’t Get Over It: A Handbook for Trauma Survivors, Όκλαντ, Καλιφόρνια: New Harbinger Publications, 2002
  • Glenn Schiraldi, The Post Traumatic Stress Disorder Sourcebook: A Guide to Healing, Recovery and Growth, Νέα Υόρκη: McGraw-Hill Education, 2016
  • Arielle Schwartz, The Complex PTSD Workbook: A Mind-Body Approach to Regaining Emotional Control and Becoming Whole, Μπέρκλεϊ, Καλιφόρνια: Althea Press, 2017

Οι καλύτερες ηλεκτρονικές εφαρμογές για τη ΔΜΤΣ

PTSD Coach. Παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη ΔΜΤΣ, παράλληλα με μια αυτοαξιολόγηση και επαγγελματική φροντίδα. Προσφέρει δυνατότητες ανεύρεσης υποστήριξης και εργαλεία που μπορούν να σας βοηθήσουν να διαχειριστείτε το άγχος της ζωής με ΔΜΤΣ.

Breathe2Relax.  Διδάσκει τη διαφραγματική αναπνοή. Λειτουργεί μειώνοντας την απόκριση «μάχης – φυγής» του σώματος στο στρες, καθιστώντας το μια εξαιρετική επιλογή για άτομα που πάσχουν από ΔΜΤΣ.

PTSD Family Coach. Για μέλη της οικογένειας στην οποία ανήκει ένα άτομο με ΔΜΤΣ. Παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη ΔΜΤΣ, το πώς να φροντίσετε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον εαυτό σας και τη σχέση σας με το αγαπημένο σας πρόσωπο, καθώς και το πώς μπορείτε να βοηθήσετε το αγαπημένο σας πρόσωπο να αναζητήσει και να λάβει θεραπεία.

Mindfulness Coach. Διδάσκει τεχνικές ενσυνειδητότητας όπως η προσγείωση του εαυτού στην παρούσα στιγμή. Μπορεί να σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε τις δυσάρεστες σκέψεις και συναισθήματα που ανακύπτουν λόγω της ΔΜΤΣ.